De kracht van maximaal groen

Blossem is een unieke gebiedsontwikkeling nabij het centrum van Breda, waarbij stedelijk wonen in het groen een belangrijk uitgangspunt is. Wonen in een parkomgeving vraagt om een uitgekiend landschappelijk ontwerp. Landschapsarchitect Uta Krause van het bureau Karres en Brands beantwoordt vijf vragen over de visie achter het ontwerp.

Hoe heb je het landschapsontwerp een eigen karakter gegeven?
“Blossem heeft een hoogstedelijke opzet met woongebouwen in een groene omgeving. Aan het begin van de ontwerpfase hebben in het ontwerpteam tien ontwerpprincipes geformuleerd. Tijdens de verschillende fases hebben we die telkens opnieuw getoetst. Bijvoorbeeld de gedraaide positionering van de woongebouwen in het groen, het autoluwe karakter én zoveel mogelijk groen in de openbare ruimte. Blossem is wonen in een park. Dat vertalen we van grote schaal op wijkniveau naar kleinere schaal op gebouwniveau en de openbare ruimte. Het bijzondere aan dit plan is dat we een hoogstedelijke wijk maken en tegelijkertijd een park maken. Het karakter van het landschap refereert aan de voormalige functie van het fabrieksterrein en komt terug in de stedenbouwkundige opzet met lange lijnen, robuuste materialen zoals beton, hergrbuik van bestaande materialen in de openbare ruimte en een ruige uitstraling van het landschap. Wat voorheen een afgesloten stenen terrein was, wordt nu een groene gebruiksruimte voor de stad, voor de buurt en voor de bewoners.” 

Wat zijn de kwaliteiten van wonen in een groene omgeving?
“Ik denk dat veel mensen zullen begrijpen dat wonen in een groene omgeving iets met je gemoedstoestand doet. Aan mij als ontwerper de uitdaging om ervoor te zorgen dat deze nieuwe wijk perfect functioneert ín het groen. We wilden niet iedereen een privé-tuin geven met een schutting eromheen, maar maximaal groen tot aan de gevel, in een autoluwe omgeving. Een plek waar voetgangers en fietsers voorrang hebben en waar ruimte is voor kinderen om te spelen en de natuur te ontdekken. De auto komt in principe niet tot voor de deur. Daar heb je een goed functioneel raamwerk voor nodig met paden naar de voordeuren. We bedachten een concept van hofjes in de gebouwen naar weidse ruimtes en zichtlijnen door het gehele park. Dat maakt het ontwerp interessant. De hoofdpaden, de bomenstructuur en een ruige zone met de wadi zijn belangrijke hoofddragers van het ontwerp. Mensen krijgen een hele grote gedeelde tuin voor de deur, met vanuit de woningen op de begane grond direct toegang tot het groen.”

Wat is een ruige zone precies?
“De ruige zone is de begrenzing van de wadi die over de gehele lengte van het plangebied slingert. Hier wordt het contrast tussen ruig en intensief het meest zichtbaar. De zone is wel toegankelijk, maar alleen door informele struinpaadjes. De begroeiing bestaat uit bloeiende inheemse heesters en struiken met eetbare bessen, vaste planten en kruiden die een contrast vormen met de met gras begroeide overzijde van de wadi. Dat is een manier om vanuit het landschap contrast te krijgen tussen ruig en intensief en tussen begaanbaar en onbegaanbaar. Deze zone slingert als een centraal element door het plan en is afwijkend van de rest van het park en zorgt voor verbinding. De natuur kan zich in de ruige delen beter ontwikkelen en het is meer richting de woongebouwen gesitueerd. De groene opzet van Blossem slaagt als de schaal van het groen in relatie tot de hoogstedelijkheid klopt. De beleving van het groen wordt versterkt door de overgangen van de woningen naar het landschap op verschillende manieren vorm te geven. Dat maakt Blossem bijzonder.” 

Hoe heb je het voor elkaar gekregen om dit allemaal in het plan te verwerken?
“Als landschapsarchitect hebben we te maken met grote thema’s die nauw met elkaar verbonden zijn, zoals het verbeteren van de biodiversiteit, klimaatadaptief bouwen en  natuurinclusiviteit. Dit hoogstedelijke plan, met het centrale park, hebben we gezamenlijk met architecten, opdrachtgever en gemeente voor elkaar gekregen. Daar ben ik trots op. De kracht van het plan ligt in het integrale samenspel tussen stedenbouw en landschap. Een groot voordeel is dat wij vanaf het begin betrokken waren bij de planontwikkeling en daarmee gezamenlijk een integraal ontwerp met hoge ambities voor een duurzame nieuwbouwwijk konden maken. Blossem heeft nu een ijzersterk verhaal met vaste principes. Dat is voor iedereen duidelijk en daar houden we ons aan.” 

Hoe hoop je dat de bewoners het groen straks gaan gebruiken?
“Als mensen hun rol pakken en plekjes toe-eigenen. Voor een moestuintje, een imker of stoeltjes in het groen. Wie weet ontstaat er in de loop van de tijd iets. Er is ruimte voor. Verder hoop ik dat niet alleen bewoners ervan genieten, maar dat ook mensen uit de wijk het gaan waarderen. Dat ze elkaar hier ontmoeten. Dat het vanzelfsprekend is om hier je vrije tijd door te brengen. Dat kinderen er hun plek vinden om iets avontuurlijks te doen. Dat bewoners op hun terras zitten en met elkaar gesprekken beginnen. Dat er spontaan een buurtborrel georganiseerd wordt. Ik hoop echt dat het groen het verbindende element van de wijk wordt. Dan is het wat mij betreft geslaagd.”